Franciszka Werner
Biografia
Franciszka Werner (niem. Franziska Werner; ur. 2 grudnia 1817 w Nysie, z Dolnego Śląska, zm. 14 grudnia 1885 tamże) była niemiecką zakonnicą, współzałożycielką, wikarią generalną i drugą z kolei przełożoną generalną Zgromadzenia Sióstr św. Elżbiety (elżbietanek) oraz służebnicą Bożą Kościoła katolickiego.
Pochodziła z Dolnego Śląska (Ziemia nyska), gdzie się urodziła 2 grudnia 1817 w rodzinie mieszczańskiego szewca Franciszka i Franciszki z domu Guteratz. Następnego dnia została ochrzczona w kościele św. Jakuba w Nysie; nadano jej imiona Franciszka, Barbara i Augusta.
Uczęszczała do Miejskiej Szkoły Katolickiej dla Dziewcząt w Nysie, gdzie oprócz czytania i pisania nauczyła się rękodzielnictwa. Między 13. a 14. rokiem życia przyjęła pierwszą komunię świętą, a następnie bierzmowanie w kościele św. Jakuba – 5 lub 6 września 1838.
Pod wpływem religijnej atmosfery domu rodzinnego postanowiła wybrać drogę życia konsekrowanego, podobnie jak jej brat Teodor, który wstąpił do zakonów bonifratrów. We wrześniu 1842 dołączyła do rodzeństwa Marii Merkert i Matyldy Merkert, które kilka tygodni wcześniej wynajęły mieszkanie w kamienicy pod patronatem św. Piotra i Pawła przy pl. Kościelnym w Nysie i za radą spowiednika ks. Franciszka Fischera połączyły swe siły z Klarą Wolff, która wystąpiła z ideą pielęgnacji chorych i opuszczonych w ich własnych mieszkaniach, rozpoczynając w ten sposób działalność charytatywną w Nysie. 31 lipca 1844 członkinie prywatnego stowarzyszenia zobowiązały się do przestrzegania statutów i porządku dziennego „Stowarzyszenia pw. Najświętszego Serca Jezusa dla pielęgnacji opuszczonych chorych”, a nazwano je „Szarymi siostrami”. 27 lutego 1846 wraz z Matyldą, która pełniła funkcję przełożonej, podjęły opiekę nad chorymi w szpitalu miejskim w Prudniku, gdzie po dwóch miesiącach zaraziły się tyfusem, zostały hospitalizowane. Około 20 maja 1846 została zwolniona ze szpitala i wraz z Marią powróciła do Nysy. Od grudnia 1846 do 27 lutego 1849 była przełożoną „Szarych sióstr” w Nysie.
27 lutego 1849 z Pragą powróciła Maria Merkert, nowicjuszka sióstr boromeuszek. W związku z tym w Nysie erygowano nowicjat sióstr boromeuszek, do którego w dniu 3 marca 1849 roku ją przyjęto, gdzie otrzymała imię zakonne Joanna. Doświadczona chorobą, po piętnastu miesiącach nowicjatu, 18 czerwca 1850 opuściła siostry boromeuszki i udała się do swoich krewnych w Jędrzychowie.
4 listopada 1850 roku wraz z Marią Merkert wystosowała list do władz cywilnych Nysy, w którym prosiła o wsparcie dla poświęcenia swych sił cierpiącym, a za patronkę erygowanego stowarzyszenia obrały św. Elżbietę Węgierską. W latach 1857–1872 była przełożoną domu zakonnego we Wrocławiu. Tam 5 maja 1860 wraz z pierwszą grupą sióstr złożyła śluby czasowe – czystości, ubóstwa i posłuszeństwa oraz czwarty – opieki nad biednymi chorymi. Następnie pielęgnowała chorych i rannych żołnierzy w czasie dwóch wojen (wojny prusko-austriackiej 1866 i wojny francusko-pruskiej 1870–1871).
Po śmierci s. Marii Merkert (14 listopada 1872) powróciła do Nysy, gdzie decyzją biskupa wrocławskiego Heinricha Förstera objęła funkcję wikarii generalnej. 11 marca 1873 została wybrana drugą z kolei przełożoną generalną Zgromadzenia Szarych Sióstr św. Elżbiety. Po raz pierwszy w historii zgromadzenia, 11 maja 1885 w domu macierzystym w Nysie, wraz z grupą najstarszych sióstr złożyła śluby wieczyste, poświęcając zgromadzenie Niepokalanemu Sercu Maryi.
Zmarła w opinii świętości 14 grudnia 1885 i została początkowo pochowana 17 grudnia na cmentarzu Jerozolimskim w Nysie u stóp s. Marii Merkert. Następnie została ekshumowana wraz ze szczątkami s. Marii Merkert w 1964, po czym szczątki złożono w kościele św. Jakuba w Nysie, w kryptach pod kaplicą Świętej Trójcy. Za zezwoleniem abpa Alfonsa Nossola, 11 września 1997 w domu macierzystym w Nysie otwarto cynkową skrzynię z cząstkami, które podczas ekshumacji w 1964 znaleziono przy jej szczątkach. Cząstki te oczyszczono, wysuszono i zabezpieczono w oddzielnych naczyniach szklanych. 19 września 1998 przeniesiono je do nowego sarkofagu umieszczonego w lewej ścianie bocznej kaplicy Świętej Trójcy w bazylece św. Jakuba w Nysie.