ESA otworzy centrum technologiczne w Warszawie. Polska zyskuje strategiczną rolę

Europejska Agencja Kosmiczna otworzy w Warszawie nowe centrum technologiczne. To decyzja, którą rząd przedstawia jako przełomową dla polskiej pozycji w europejskim sektorze kosmicznym. Premier Donald Tusk podkreślił, że to pierwszy taki ośrodek poza gronem państw założycielskich Agencji. W jego ocenie Polska staje się ważnym miejscem dla inwestycji w kosmos i technologie przyszłości.

Nowe centrum ma wzmacniać nie tylko innowacje, ale też bezpieczeństwo i suwerenność technologiczną Europy. W praktyce ma koncentrować się na technologiach o podwójnym zastosowaniu, czyli takich, które mogą służyć zarówno cywilnym, jak i wojskowym potrzebom. Ośrodek ma także wspierać zarządzanie kryzysowe i rozwój rozwiązań, które ułatwiają przewidywanie zagrożeń, reagowanie na nie oraz odbudowę po kryzysach.

Warszawa pierwszym takim miejscem poza państwami założycielskimi ESA

Jak wskazał premier, Polska będzie jednym z europejskich krajów, w których ESA będzie miała jedno ze swoich centrów. Dodał też, że to pierwszy kraj na wschodniej flance Unii Europejskiej, który uzyska taką sformalizowaną współpracę. Dla Warszawy oznacza to wejście do ścisłego grona miejsc współtworzących europejską politykę kosmiczną. Dla Polski to również sygnał, że kraj jest traktowany jako partner zdolny do rozwoju zaawansowanych technologii.

Obecnie placówki ESA działają w Niemczech (dwie), Holandii, Włoszech, Hiszpanii, Belgii oraz Wielkiej Brytanii. Warszawskie centrum będzie pierwszym, które powstanie poza granicami państw-sygnatariuszy konwencji o utworzeniu ESA. To nadaje decyzji szczególny charakter, bo wykracza ona poza dotychczasowy model organizacji. W praktyce oznacza to nowe miejsce współpracy, testowania rozwiązań i budowania kompetencji.

„Polska jest czempionem Europy, jeśli chodzi o inwestowanie w kosmos i przyszłość”

Donald Tusk, premier

„Polska będzie jednym z europejskich krajów, w których ESA będzie miała jedno ze swoich centrów. To pierwszy kraj na wschodniej flance Unii Europejskiej, który będzie miał możliwość takiej sformalizowanej współpracy”

Donald Tusk, premier

Bezpieczeństwo i technologie dual-use w centrum planów

Nowy ośrodek ESA w Warszawie ma stawiać na bezpieczeństwo oraz rozwój technologii o podwójnym zastosowaniu. Takie rozwiązania są ważne zarówno dla infrastruktury cywilnej, jak i wojskowej. To obszar szczególnie istotny w czasie rosnących napięć geopolitycznych i potrzeby ochrony krytycznych systemów. Centrum ma więc nie tylko wspierać przemysł, ale też wzmacniać odporność państw i całej Europy.

Dyrektor Generalny ESA Josef Aschbacher podkreślił, że sukcesy Polski w kosmosie są jednocześnie sukcesami Europy. Zaznaczył też ścisły związek między przemysłem kosmicznym a obronnym. Jego zdaniem jedno nie może skutecznie rozwijać się bez drugiego. To pokazuje, że centrum w Warszawie ma znaczenie nie tylko naukowe, ale też strategiczne.

„Sukcesy Polski w kosmosie to również sukcesy Europy w kosmosie. Polska jest jednym z liderów, jeżeli chodzi o takie obszary jak: inwestycje w bezpieczeństwo, przemysł obronny, ale również przemysł kosmiczny. Przemysł kosmiczny i obronny są ze sobą bardzo blisko związane. Jednego nie da się robić skutecznie bez drugiego i vice versa”

Josef Aschbacher, Dyrektor Generalny ESA

Rekordowe pieniądze na polski sektor kosmiczny

Rząd wiąże decyzję ESA także z mocnym zwiększeniem finansowania dla polskiego sektora kosmicznego. Premier zaznaczył, że Polska jest obecnie najszybciej rozwijającą się gospodarką w Europie, a utrzymanie tego tempa wymaga nowych motorów wzrostu. Jednym z nich ma być właśnie przemysł kosmiczny. Według rządu to sektor, który może realnie napędzać innowacje, miejsca pracy i technologie dla innych gałęzi gospodarki.

Minister Finansów i Gospodarki Andrzej Domański wskazał, że każda złotówka zainwestowana w sektor kosmiczny przynosi wielokrotny zwrot. Według jego słów jedno euro może wracać nawet sześć- lub siedmiokrotnie. Rząd podaje też konkretne dane o finansowaniu: w latach 2023–2025 Polska dziesięciokrotnie zwiększyła swoją składkę do Agencji. Na lata 2026–2028 wkład na programy opcjonalne został podwojony i wyniesie 550 mln euro, czyli ponad 2 mld zł.

„Każde euro zainwestowane w sektor kosmiczny zwraca się sześcio- lub siedmiokrotnie, więc jest to dobra inwestycja w polską gospodarkę”

Andrzej Domański, minister finansów i gospodarki

• 2023–2025: Polska dziesięciokrotnie zwiększyła składkę do ESA
• 2026–2028: wkład na programy opcjonalne wyniesie 550 mln euro
• 550 mln euro to ponad 2 mld zł
• Składka ma wspierać m.in. usługi oparte na danych satelitarnych i robotykę

Nowy statek kosmiczny, fundusz PFR i finansowanie dla samorządów

W planach związanych z rozwojem współpracy z ESA pojawia się także projekt budowy pierwszego polskiego statku kosmicznego. Ma on zwiększyć możliwości transportowe między Ziemią a satelitami. W praktyce chodzi też o nowe zdolności w serwisowaniu satelitów oraz ich tankowaniu. To obszary, które mogą w przyszłości mieć znaczenie dla całego europejskiego rynku kosmicznego.

Minister Andrzej Domański poinformował również o dwóch dodatkowych mechanizmach wsparcia. Grupa PFR ma utworzyć fundusz o wartości 500 mln zł, który będzie wspierać inwestycje w przedsiębiorstwa sektora kosmicznego. Z kolei Bank Gospodarstwa Krajowego uruchomi specjalną linię finansowania dla samorządów. Środki mają pomóc w rozwoju infrastruktury związanej z sektorem kosmicznym w wybranych miastach.

„Jednym z celów Europejskiej Agencji Kosmicznej jest budowa pierwszego polskiego statku kosmicznego, który będzie mógł zapewniać dużo większe możliwości transportowe między Ziemią a satelitami, serwisowania satelitów, czy tankowania”

Donald Tusk, premier

• 500 mln zł ma wynieść fundusz Grupy PFR dla firm kosmicznych
• Bank Gospodarstwa Krajowego uruchomi linię finansowania dla samorządów
• Wsparcie obejmie rozwój infrastruktury kosmicznej w wybranych miastach
• Centrum ESA w Warszawie ma działać na rzecz innowacji i zarządzania kryzysowego